Ons elektriciteitsverbruik verandert, en dat weegt op het net
Je beseft het of niet, maar we zitten midden in een energietransitie. We rekenen steeds meer op elektriciteit voor onze verwarming (warmtepompen) en ons vervoer (elektrische wagens). Bovendien zijn we niet langer alleen verbruikers, maar ook energieproducenten dankzij zonnepanelen.
Al die nieuwe toepassingen zorgen ervoor dat we meer elektriciteit tegelijk verbruiken dan vroeger. Denk maar aan een elektrische wagen die laadt terwijl de oven aanstaat en de wasmachine draait. Dat zorgt voor een hoge belasting van het elektriciteitsnet. Vooral wanneer veel mensen op hetzelfde moment stroom afnemen of injecteren, kreunt het elektriciteitsnet.
Bijvoorbeeld: wanneer op een stralende zomerdag veel zonnepanelen tegelijk ongebruikte stroom op het elektriciteitsnet injecteren, kan de netspanning lokaal te hoog worden. In sommige gevallen schakelt de omvormer daardoor tijdelijk uit om de installatie en het net te beschermen.
Waarom is het capaciteitstarief er gekomen?
Het capaciteitstarief van de Vlaamse Nutsregulator moedigt ons aan om het elektriciteitsnet efficiënter te gebruiken door ons verbruik te spreiden. Zo blijft het net betaalbaar voor iedereen.
Volgens Elia, de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet voor elektriciteit, stijgt de vraag naar elektriciteit met 50% tussen 2024 en 2032. Daardoor wordt een stabiel net steeds belangrijker.
Wat is het capaciteitstarief?
Het capaciteitstarief is sinds 1 januari 2023 de nieuwe berekeningswijze voor een deel van de distributienetkosten (ook wel nettarieven genoemd) op je elektriciteitsfactuur. Die nettarieven zijn de kosten die je betaalt voor het gebruik, het onderhoud en de uitbreiding van het elektriciteitsnet.
Het capaciteitstarief is geen extra kost, maar een nieuwe manier om een deel van je netkosten te berekenen op basis van je verbruikspieken.
Wat is er precies veranderd? Voor 2023 werden je netkosten vooral berekend op basis van je totale elektriciteitsverbruik in kilowattuur (kWh) en, als je zonnepanelen had, op basis van het vermogen van je omvormer.
Sinds de invoering van het capaciteitstarief wordt een deel van de netkosten berekend op basis van je piekverbruik in kilowatt (kW). De kernvraag is nu niet meer alleen hoeveel je verbruikt, maar hoe zwaar je het net belast op piekmomenten.
Vergis je niet: Het capaciteitstarief heeft enkel betrekking op het onderdeel ‘nettarieven’, niet op andere onderdelen van je energiefactuur.
Moet ik capaciteitstarief betalen?
Sinds 2023 betaalt iedereen een capaciteitstarief, ongeacht of je een digitale of een analoge meter hebt. Alleen huishoudens met een sociaal tarief betalen geen capaciteitstarief.
Welke aandeel heeft het capaciteitstarief in mijn energiefactuur?
Je elektriciteitsfactuur bestaat uit vier grote onderdelen: de energiekost (de kost van de verbruikte stroom), de nettarieven (distributie en transport), taksen en heffingen, en de btw. De netkosten, waar het capaciteitstarief deel van uitmaakt, vertegenwoordigen ongeveer één derde van een doorsnee energiefactuur.
Een voorbeeld: Voor een gemiddeld gezin met een digitale meter en een jaarlijks verbruik van 3000 kWh bedraagt het capaciteitstarief ongeveer € 172 per jaar op een totale elektriciteitskost van ongeveer € 2118. Dit komt neer op ongeveer 8,1% van de totale factuur. Bekijk meer voorbeelden.
Hoe werkt het capaciteitstarief?
Je betaalt sowieso een minimale netvergoeding die overeenkomt met een maandpiek van 2,5 kW. Ligt je piekgemiddelde hoger? Dan is de verdere berekening van je capaciteitstarief afhankelijk van het type energiemeter dat je hebt.
Met een digitale meter:
Dan kijkt De Vlaamse Nutsregulator elke maand naar je hoogste kwartierpiek in kilowatt (kW). Dat is het hoogste gemiddelde verbruik tijdens één kwartier in die maand. Je maandpieken kan je opvolgen via je ‘Mijn Fluvius’-account.
De berekening van het capaciteitstarief gebeurt als volgt:
- Elke maand wordt de hoogste kwartierpiek geregistreerd als de maandpiek voor die specifieke maand.
- Er wordt een gemiddelde maandpiek berekend over de voorbije 12 maanden.
- Voor de jaarafrekening wordt de facturatiepiek bepaald: het gemiddelde van de maandpieken over het afgelopen jaar.
- De facturatiepiek bepaalt het bedrag dat je betaalt voor het onderdeel capaciteitstarief van je totale nettarieven.
De netbeheerder (Fluvius) registreert de data en voert de berekening uit.
Met een analoge meter:
Een analoge meter kan geen pieken meten. Daarom betaal je een vast bedrag dat overeenkomt met een maandpiek van 2,5 kW. De rest van je nettarieven wordt nog steeds berekend op basis van je werkelijke elektriciteitsverbruik in kWh.
In Brussel en Wallonië werkt het systeem anders. Ontdek info voor deze gewesten.
Hoe vermijd je hoge kosten door pieken?
Hou je verbruikspieken zo laag mogelijk. Een piek ontstaat wanneer meerdere energieverslindende toestellen tegelijk stroom verbruiken. Denk aan een elektrische wagen die laadt, een warmtepomp, een droogkast of een oven. Hoe hoger je piek, hoe groter de impact op een deel van je nettarieven.
Volgende 5 tips helpen jou om pieken in je verbruik te beperken, waardoor je hoge kosten door het capaciteitstarief vermijdt:
1. Spreid je elektriciteitsverbruik
De belangrijkste regel is om zo weinig mogelijk energieverslindende toestellen tegelijkertijd te gebruiken. Zet bijvoorbeeld niet de vaatwasser, droogkast en oven tegelijk aan, maar gebruik ze na elkaar. Heb je een elektrische wagen? Laad die dan trager op over een langere periode in plaats van op maximale snelheid.
2. Vermijd eenvoudig pieken dankzij Luminus EnergyControl Monitor
EnergyControl Monitor is een van de krachtigste tools om pieken te voorkomen. Het werkt met een dongle die je in de P1-poort van je digitale meter klikt. Gebruikers die hun energie monitoren, besparen gemiddeld tussen de 5% en 15% op hun energiekosten.
- Waardevolle inzichten: EnergyControl Monitor van Luminus zorgt voor realtime inzicht in je verbruik. Je ziet op je smartphone exact hoeveel je op dit moment verbruikt en wat dat kost. Je speurt snel alle grootverbruikers en besparingskansen op, én krijgt duidelijk zicht op je zonnepanelenproductie en -injectie. Ook kan je je maandelijkse verbruikspieken opvolgen.
- Eenvoudig pieken vermijden: Je kan in de app een maximale verbruikspiek instellen. Zodra je die nadert, ontvang je een melding op je smartphone zodat je je verbruik tijdig kan aanpassen en spreiden. Je schakelt een toestel uit, en hop: piek vermeden!
Ontdek alle voordelen en registreer je online
3. Installeer zonnepanelen en word minder afhankelijk van het net
Met zonnepanelen kan je je verbruik afstemmen op de momenten dat je panelen het meest produceren. Hoe meer je gebruikmaakt van je eigen opgewekte stroom (zelfconsumptie), hoe minder stroom je moet afnemen van het net en hoe lager je capaciteitstarief. Bereken hier een richtprijs van een zonnepaneleninstallatie op maat, en ontdek meteen het te verwachten rendement.
4. Investeer in een thuisbatterij en profiteer maximaal van je eigen stroom
Heb je al zonnepanelen? Dan is een thuisbatterij mogelijk interessant voor jou, zeker in combinatie met een elektrische auto of warmtepomp. Met een thuisbatterij kan je je verbruikspieken afvlakken door je opgeslagen energie in te zetten wanneer je verschillende grootverbruikers tegelijkertijd gebruikt. Dit kan zelfs automatisch, zodat je nooit een bepaald piekverbruik overstijgt. Doe gratis een online simulatie en ontdek hoeveel je per jaar bespaart. Je leert meteen wat de ideale capaciteit is van jouw thuisbatterij.
5. Smart Charging app: laad slim op de goedkoopste momenten
Met de Smart Charging app van Luminus laad je je elektrische wagen automatisch op de goedkoopste momenten. Daarbij houdt het systeem rekening met je ingestelde voorkeuren. Om je elektrische wagen nog voordeliger op te laden, kan je de functie ‘laden op zonne-energie’ gebruiken. Door zoveel mogelijk met zonne-energie te laden gebruik je meer van je zelf opgewerkte stroom, bespaar je op je laadkosten én help je het elektriciteitsnet mee in evenwicht te houden. Ontdek de Smart Charging app
Je elektriciteitsverbruik slim spreiden is dé manier om een hoog capaciteitstarief te vermijden. Luminus heeft een dienst die dat eenvoudig maakt: EnergyControl Monitor. Ontdek het hier en registreer je online mét tijdelijke promo.
Dit artikel bespreekt het capaciteitstarief zoals het geldt in Vlaanderen. In Brussel en Wallonië gelden andere regels en tarieven.
Goed om te weten: wie doet wat op de energiemarkt?
- Vlaamse Nutsregulator (VNR): toezichthouder
De Vlaamse Nutsregulator (vroeger VREG) waakt over de energiemarkt in Vlaanderen. Deze onafhankelijke regulator bepaalt onder meer hoe de nettarieven worden berekend en controleert of leveranciers en netbeheerders de regels volgen. Zo helpt de VNR de energiemarkt eerlijk en transparant te houden.
- Elia: beheerder van het hoogspanningsnet
Elia beheert het Belgische hoogspanningsnet: de ‘snelwegen’ van de elektriciteit. Via dat netwerk wordt stroom over lange afstanden vervoerd, van grote productie-installaties naar lokale netten en grote bedrijven. Elia zorgt er ook voor dat vraag en aanbod van elektriciteit in België in evenwicht blijven.
- Fluvius: beheerder van het distributienet
Fluvius beheert in Vlaanderen het distributienet: de kabels en leidingen in je straat die elektriciteit en aardgas tot bij je thuis brengen. Fluvius plaatst ook de digitale meter en registreert je verbruik en eventuele kwartierpieken. Deze gegevens sturen ze door naar je energieleverancier voor een correcte factuur.
- Luminus: energieleverancier en energiepartner
Luminus levert elektriciteit en aardgas aan particulieren en bedrijven. Maar het bedrijf produceert ook energie, onder meer via windmolens en waterkrachtcentrales. Bij Luminus sluit je je energiecontract af en ontvang je je energiefactuur. Op die factuur staan de energiekosten, maar ook nettarieven en heffingen die Luminus doorstort aan o.a. Fluvius en Elia. Daarnaast ondersteunt Luminus klanten in hun energietransitie met advies en oplossingen zoals zonnepanelen, warmtepompen en thuisbatterijen.
