Wanneer is een 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering (BA-10) verplicht in België?

Wat is de tienjarige aansprakelijkheid in de Belgische bouwsector?

De tienjarige aansprakelijkheid (art. 1792 en 2270 Burgerlijk Wetboek) is de automatische, wettelijke aansprakelijkheid van aannemers, architecten, ingenieurs en studiebureaus voor ernstige gebreken die de stabiliteit of soliditeit van het gebouw (of van essentiële onderdelen ervan) in het gedrang brengen.

• Dwingende regel van openbare orde: De tienjarige aansprakelijkheid is een regel van openbare orde en geldt gedurende 10 jaar vanaf de aanvaarding van de werken (doorgaans de definitieve oplevering, tenzij contractueel anders afgesproken).
• Toepassing: De aansprakelijkheid heeft specifiek betrekking op ernstige gebreken aan de gesloten ruwbouw en funderingen. Problemen met de waterdichtheid vallen hier enkel onder voor zover ze de stabiliteit of soliditeit van het gebouw daadwerkelijk in gevaar brengen.
• Geen uitzonderingen: Je kan je aansprakelijkheid niet contractueel beperken of uitsluiten.

Welke werken vallen onder de tienjarige aansprakelijkheid?

Onder de tienjarige aansprakelijkheid vallen alle werken die de structuur, stevigheid en soliditeit van het gebouw bepalen. In de bouwsector spreken we hierbij over de gesloten ruwbouw.

Ter illustratie en verduidelijking omvat dit onder meer de volgende werken (niet-limitatieve lijst):

• Grond- en funderingswerken: Het uitgraven, sonderen van de grond en het storten of plaatsen van de funderingen. 
• Structurele ruwbouwwerken: Het optrekken van dragende binnen- en buitenmuren, het gieten of plaatsen van balken, kolommen, welfsels en betonplaten.
• Dakconstructies: Het plaatsen van de dragende constructie van een dak, zoals het dakgebinte of dragende dakwelfsels.
• Waterdichtingswerken van de gesloten ruwbouw: De feitelijke dakbedekking (zoals roofing of pannen) en het buitenschrijnwerk (ramen en buitendeuren). Die vallen eronder als een gebrek daaraan de stabiliteit of soliditeit van het gebouw direct in gevaar brengt. Denk aan zware, diepliggende vochtinfiltratie die de dragende muren aantast.

Welke werken en schadegevallen vallen er niet onder?

Werken en schadegevallen die geen betrekking hebben op de stabiliteit of stevigheid van het gebouw (of van essentiële onderdelen ervan), vallen buiten de tienjarige aansprakelijkheid.

Denk aan zuiver esthetische of afwerkingsgebreken, zoals kleine barsten in tegelwerk, gebreken in pleisterwerk of binnenschilderwerk. Ook gewone waterinsijpeling langs ramen of deuren die de stevigheid van de constructie niet bedreigt, valt niet onder de tienjarige aansprakelijkheid. 

Een goede vuistregel: Stel jezelf de vraag: Als dit werk zwaar faalt, komt de stevigheid of stabiliteit van het gebouw (of een essentieel onderdeel) dan direct in gevaar, of raakt de dragende structuur ernstig beschadigd door water? Is het antwoord ja, dan valt het werk onder de tienjarige aansprakelijkheid.

Wanneer geldt de tienjarige aansprakelijkheid bij schade?

Ontstaat er na de bouw schade? Dan ben je als bouwprofessional niet automatisch aansprakelijk. Er moet sprake zijn van een ernstig gebrek dat onder de tienjarige aansprakelijkheid valt én waarvoor je aantoonbaar aansprakelijk bent. 

• Ernstig gebrek: Het moet gaan om gebreken die de stevigheid van het gebouw of van een essentieel onderdeel aantasten, zoals onaangepaste funderingen of doorbuiging van welfsels. Louter esthetische schade (zoals kleine zettingsscheuren) of lichte gebreken (zoals loskomende muurtegels) vallen er niet onder. 
• Verborgen gebreken bij oplevering: De tienjarige aansprakelijkheid is bedoeld voor ernstige gebreken die pas ná de aanvaarding van de werken aan het licht komen. Schade of gebreken die al zichtbaar of bekend waren op het moment van de voorlopige oplevering, zijn uitgesloten van de verzekeringsdekking. 
• De drie voorwaarden voor tussenkomst (de bewijslast): Om aanspraak te maken op een vergoeding of herstel via de tienjarige aansprakelijkheidsverzekering, moeten drie zaken vaststaan:
  1. Het ernstige gebrek: Er is sprake van een actuele aantasting of bedreiging van de stabiliteit of soliditeit van de constructie.
  2. De fout: Er moet een uitvoerings-, ontwerp- of berekeningsfout zijn gemaakt door een van de betrokken bouwpartners (aannemer, architect of studiebureau).
  3. Het oorzakelijk verband: Er moet een rechtstreeks verband bestaan tussen de gemaakte fout en het ontstane gebrek of de opgelopen schade. 

Wanneer is een 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering (BA-10) verplicht volgens de Wet Peeters?

De aansprakelijkheid geldt altijd op grond van het Burgerlijk Wetboek. Maar de Wet Peeters regelt wanneer je verplicht bent om hiervoor een verzekeringspolis af te sluiten.

De wettelijke verzekeringsplicht geldt voor nieuwbouw- én renovatieprojecten die aan vijf voorwaarden tegelijk voldoen:

1. Ligging in België: Het project wordt uitgevoerd op Belgisch grondgebied.
2. Woningbestemming: Het gebouw is hoofdzakelijk bestemd voor particuliere bewoning door een gezin of alleenstaande, waarbij meer dan 50% van de bewoonbare oppervlakte voor wonen wordt gebruikt. Kantoorgebouwen, winkels, fabrieken of ziekenhuizen vallen buiten de verplichting. 
3. Gesloten ruwbouw: De werkzaamheden hebben betrekking op de ruwbouw en de elementen die de woning wind- en waterdicht maken (zoals funderingen, draagmuren, dakconstructies en buitenschrijnwerk). 
4. Verplichte tussenkomst van een architect: Voor de geplande werken is wettelijk de tussenkomst van een architect vereist en moet een stedenbouwkundige vergunning worden verleend. 
5. Bouwvergunning afgeleverd na 1 juli 2018: De regeling geldt voor projecten waarvoor de stedenbouwkundige vergunning vanaf 1 juli 2018 werd afgeleverd.

Voldoet het project aan al deze voorwaarden?

Dan ben je als aannemer of andere dienstverlener wettelijk verplicht om vóór de start van de werken een verzekeringsattest te bezorgen aan de bouwheer en architect. Het attest bevestigt dat je verzekering voldoet aan de wettelijke vereisten. Is de verzekering op jouw werf verplicht en sluit je deze niet af, dan riskeer je strafrechtelijke boetes tot 80.000 euro.

Voldoet het project hier niet aan?

Ook wanneer een 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering voor een bepaald project niet verplicht is, blijf je als bouwprofessional persoonlijk aansprakelijk op grond van het Burgerlijk Wetboek. Een vrijwillige 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering biedt in dat geval bescherming tegen de financiële heropbouwkosten bij een schadegeval. 

Valt jouw werf onder de verzekeringsverplichting voor de tienjarige aansprakelijkheid? Laat het vrijblijvend nakijken door een adviseur van Federale Verzekering. 

Voor welke bouwprofessionals is een 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering verplicht?

Volgens de Belgische Wet Peeters is de 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering verplicht voor alle dienstverleners in de bouwsector van wie de handelingen de stabiliteit, soliditeit of waterdichtheid (voor zover deze de stabiliteit bedreigt) van een woning kunnen beïnvloeden. 

Wie moet verplicht een verzekeringsattest kunnen voorleggen vóór de start van de werken?

Vóór de aanvang van de werkzaamheden moeten de betrokken bouwpartners een officieel verzekeringsattest bezorgen aan de bouwheer en de architect:

• Aannemers: Elke aannemer die bouwwerkzaamheden uitvoert aan de gesloten ruwbouw of de funderingen van het gebouw. Een hoofdaannemer is wettelijk verplicht zijn eigen prestaties én die van zijn onderaannemers te verzekeren. 
• Architecten: Zij dragen de conceptuele verantwoordelijkheid en controleplicht op de werf. 
• Studiebureaus en ingenieurs: Professionals die stabiliteitsstudies, draagkrachtberekeningen of grondsonderingen uitvoeren. 
• Projectontwikkelaars: Promotoren en bedrijven die woningen bouwen of ingrijpend renoveren voor verkoop onder de Wet Breyne. 

Wat met onderaannemers?

Onderaannemers dragen wettelijk ook de tienjarige aansprakelijkheid, maar voor hen geldt een praktische regeling wat betreft de verzekeringsplicht. 

Een onderaannemer hoeft geen aparte 10-jarige verzekering af te sluiten als hij schriftelijk kan aantonen dat zijn specifieke werfactiviteiten volledig gedekt zijn door de globale polis (of werfpolis) van de hoofdaannemer of bouwheer.

Tip voor onderaannemers: Ga vooraf altijd schriftelijk na wie precies door de globale polis wordt gedekt en of jouw specifieke werkzaamheden en aansprakelijkheden daarin zijn opgenomen. 

Welke vakmannen en aannemers zijn vrijgesteld van de 10-jarige verzekeringsplicht?

Vakmannen die louter instaan voor binnenafwerking, inrichting of decoratie vallen buiten de wettelijke verzekeringsplicht van de Wet Peeters. Denk aan keukenbouwers, vloerders, schilders, behangers en binnenschrijnwerkers. 

Ook installateurs van elektriciteit, sanitair en verwarming vallen in principe buiten de verzekeringsplicht, omdat hun werkzaamheden niet tot de realisatie van de gesloten ruwbouw behoren. Wel moeten ze steeds controleren of hun werkzaamheden (zoals boor- of slijpwerken) de stabiliteit of stevigheid van de constructie niet in het gedrang brengen. Gebeurt dit wel? Dan zijn ze voor die schade alsnog 10 jaar lang aansprakelijk op grond van het Burgerlijk Wetboek.

Welke schade vergoedt een 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering?

De verzekering vergoedt ernstige materiële schade aan de gesloten ruwbouw en de funderingen die het gevolg is van een constructie- of ontwerpfout. De schade moet voldoen aan de volgende criteria:

• Stabiliteits- en soliditeitsproblemen: Schade die de stevigheid van het gebouw direct in gevaar brengt, zoals zware verzakkingen in de fundering of diepe scheuren in dragende binnen- of buitenmuren. 
• Gevaarlijke waterdichtingsproblemen: Vochtinfiltratie of lekken in het dak of de buitengevel, maar enkel wanneer dit vocht de stabiliteit of soliditeit van de dragende structuur op termijn aantast (bijvoorbeeld rot in de dragende dakbalken). 
• Gebreken door de ondergrond: Schade aan het gebouw die ontstaat omdat de fundering niet correct is aangepast aan de (ongeschikte) samenstelling van de bouwgrond. 

Welke schade is uitgesloten van de 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering?

Zelfs bij een constructiefout sluiten de wetgever én de verzekeraar bepaalde soorten schade expliciet uit in de basispolis:

• Esthetische schade: visuele fouten zonder invloed op de stevigheid (bv. krimpbarstjes, verkleuringen, loslatende verf…).
• Gekende schade bij oplevering: zichtbare gebreken of fouten die al bekend waren bij de voorlopige oplevering.
• Immateriële schade: zuiver financiële verliezen die niet het rechtstreekse gevolg zijn van materiële schade, zoals misgelopen winst of administratieve kosten.
• Lichamelijke letsels: verwondingen of letsels. Dit risico valt onder een klassieke polis Burgerlijke Aansprakelijkheid (BA).
• Kleine schade: schadegevallen of gebreken met een herstelkost lager dan 2.500 euro (geïndexeerd).
• Upgrades en verbeteringen: meerkosten om de constructie tijdens het herstel meteen te verbeteren of luxueuzer af te werken. De verzekering vergoedt enkel het herstel naar de oorspronkelijke staat. 

Wat is de maximale vergoeding van de 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering?

De 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering kent een maximale dekking per schadegeval. Voor schade aan het gebouw is de vergoeding begrensd tot de waarde van de heropbouw van de woning, met een wettelijk basisbedrag van 500.000 euro (gekoppeld aan de ABEX-index van 2007). Door de indexatie van de bouwprijzen ligt deze wettelijke dekkingsgrens vandaag op ruim 800.000 euro. 

Bij grotere of duurdere bouwprojecten kunnen partijen in overleg met de verzekeraar altijd een hogere dekkingslimiet afspreken. 

De concrete vergoeding hangt af van de aard van de schade, de toepasselijke wettelijke bepalingen en de polisvoorwaarden. Schadegevallen of gebreken onder de wettelijke drempel van 2.500 euro (geïndexeerd) blijven als eigen risico ten laste van de verzekerde. 

Vanaf welk moment begint de 10-jarige aansprakelijkheidstermijn te lopen?

De termijn van 10 jaar begint te lopen vanaf de aanvaarding van de werken (doorgaans de definitieve oplevering). 

Als het contract bepaalt dat de aanvaarding al plaatsvindt bij de voorlopige oplevering en deze zonder voorbehoud wordt goedgekeurd, dan start de termijn op het moment van ondertekening van dat document. 

Wat is het verschil tussen een B.A. Uitbating en een 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering?

De B.A. Uitbating¹ dekt operationele ongelukken tijdens het werk, terwijl de 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering zware constructiefouten ná de oplevering dekt. 

De B.A. Uitbating¹ dekt de lichamelijke en materiële schade die jij of je personeel tijdens de uitvoering van de werkzaamheden per ongeluk toebrengt aan derden of de omgeving (bijvoorbeeld een beschadigde leiding bij graafwerken of een vallende stelling). 

De 10-jarige aansprakelijkheidsverzekering¹ dekt de financiële herstelkosten van zware, verborgen constructiefouten die de stabiliteit of soliditeit van het gebouw in gevaar brengen, gedurende een periode van 10 jaar na de aanvaarding van de werken. 

Ontdek Construct-10, een verzekeringsoplossing voor je tienjarige aansprakelijkheid

Met de polis Construct-10¹ van Federale Verzekering bescherm je jezelf en je bedrijf tegen de eventuele hoge wederopbouwkosten van de woning bij schade door constructiefouten die de soliditeit en/of stabiliteit in gedrang brengen. Simuleer je verzekering online. 

De polis werd ontwikkeld in samenwerking met de bouwsector en is afgestemd op jouw specifieke behoeften:

• Flexibele dekking: Verzeker alleen je eigen prestaties en die van je onderaannemers, of kies ervoor om alle dienstverleners op de werf mee op te nemen.
• Werf- of abonnementspolis: Kies voor een verzekering per specifiek project of ga voor een abonnementspolis voor al je lopende werven gedurende het jaar. 
• Maatwerk en extra opties: Je adviseur helpt je om de polis verder af te stemmen op je behoeften, met eventuele aanvullende waarborgen. 

Vraag vrijblijvend advies aan bij Federale Verzekering en ontdek welke dekking het best bij jou en je bedrijf past. Dankzij hun jarenlange ervaring in de bouwsector kennen ze de praktijk en begrijpen ze de uitdagingen waarmee je dagelijks te maken krijgt.

¹ Aan elke verzekering zijn uitsluitingen en limieten verbonden. Sluit enkel een verzekering af na grondige controle van de IPID en algemene voorwaarden. 

Je vindt ze hieronder:

• Construct-10
• B.A. Bouwwerken