[Mastakilla]

Situatie en context

Halfopen bebouwing, bouwjaar 1997. Ik wil het 2de verdiep renoveren en loop tegen een aantal vragen aan waar ik graag ervaringen en advies over hoor.

Algemene bouwwijze van het huis:
Het huis is gebouwd met de gewoontes van die tijd: er zit bijna overal wel wat isolatie, al is die niet overal even volledig of correct aangebracht, en er is nergens een dampscherm gebruikt.

Ventilatie:
Er is vrijwel geen actieve ventilatie. Alle afvoer verloopt via meerdere buizen door een centrale schouw:

• Dampkap keuken (open met woonkamer): enkel actief tijdens koken (15 cm PVC)
• Badkamer, toilet en garage: passief (10 cm PVC)
• CV-ketel (van 2022): gesloten toestel met eigen luchtaanvoer van buiten — onafhankelijk van binnenlucht

Indeling 2de verdiep (huidige situatie):
Het 2de verdiep bestaat momenteel uit 5 kleine kamers. Slechts één daarvan heeft een raam (een Velux op het ZW-dakvlak) en doet dienst als zelden gebruikte logeerkamer; de overige vier worden enkel als opslag gebruikt. In één van die opslagkamers staat de CV-ketel. Boven de traphal loopt een lichtkoker door tot aan een Velux in de nok op het ZW-dakvlak, die voor daglicht in de traphal zorgt.

Het 2de verdiep ligt grotendeels onder het schuine dak en deels onder de zoldervloer (van een niet-bewoonde zolder erboven). Het ZW-dakvlak loopt door tot op het gelijkvloers; het NO-dakvlak stopt ter hoogte van de ringbalk op het 2de verdiep.





Opbouw schuin dak (van buiten naar binnen):

1. Dakpannen
2. Onderdakfolie
3. Spanten 15 cm, gevuld met glaswol (geen ventilatiespouw)
4. Geen dampscherm
5. Gyproc binnenafwerking

Opbouw vrijstaande gevelmuur (van buiten naar binnen):

1. Snelbouwsteen
2. Niet-geïsoleerde spouw van een paar cm
3. Snelbouwsteen
4. Een luchtspouw van 1 cm (d.m.v. grote gipslijmdotten)
5. Gyproc binnenafwerking

Wat er al eerder gedaan is:
Enkele jaren geleden heb ik de zoldervloer geïsoleerd en daar een dampscherm + 22 cm glaswol geplaatst. De lichtkoker boven de traphal heb ik toen geïsoleerd met 2x 7 cm PIR-platen geschrankt.

Renovatieplan 2de verdiep:

• De 29 jaar oude Veluxen in de logeerkamer en de traphal vervangen — beide met rolluiken, om de hitte in de zomer buiten te houden
• Twee kamers + deel van de gang samenvoegen tot één grote kamer (ZW-dakvlak met Velux). We overwegen om hier de master bedroom van te maken — de huidige slaapkamer (1ste verdieping, NO/straatkant) heeft wat meer last van straatlawaai.
• In die grote kamer: gyproc afbreken, isolatie inspecteren en eventueel vervangen of verdikken, (eventueel) dampscherm aanbrengen, nieuwe gyproc
• De overige kleine kamers blijven enkel opslagruimtes. Hier overwegen we eventueel wat bij te isoleren zonder de huidige isolatie af te breken — in het bijzonder ter hoogte van de blootliggende, niet-geïsoleerde ringbalk aan NO-zijde, die nu een koudebrug vormt.
• De vrijstaande gevelmuur langs binnen na-isoleren met ofwel PIR-platen ofwel metalen studs met 5 cm glaswol — die spouwmuur heeft vandaag geen enkele isolatie.
• Rond de CV-ketel een geluidsdichte kast bouwen — de ketel komt in de nieuwe slaapkamer terecht, dus geluidsdichtheid is hier cruciaal. Ook een eventueel ventilatiesysteem zou in deze kast moeten komen.
• Eventueel een airco voorzien. Betere isolatie en nieuwe Veluxen alleen zullen voor een slaapkamer denk ik niet voldoende zijn.
• Eventueel een vorm van actieve ventilatie voorzien.

Waar we bij twijfelen:
Bij dit renovatieplan komen verschillende beslissingen samen die elkaar wederzijds beïnvloeden: méér en beter isoleren, al dan niet een dampscherm plaatsen, eventueel airco, en mogelijk actieve ventilatie toevoegen. Geen van die keuzes staat op zichzelf.

Ter illustratie wat het dampscherm betreft: het huis was origineel overal luchtdoorlatend. Bij de eerdere renovatie heb ik de zoldervloer + lichtkoker luchtdicht gemaakt met een dampscherm, maar dat is slechts een beperkt deel van de buitenschil (schatting: ±1/4 van het dakoppervlak). Als ik nu ook het schuine dak van het 2de verdiep van een dampscherm voorzie, wordt in totaal meer dan de helft van het dakoppervlak luchtdicht.


Vochtsituatie en wijziging door bewoning:
Er zijn voor zover ik kan zien geen structurele vochtproblemen in de woning. Maar: het 2de verdiep wordt vandaag bijna enkel als opslag gebruikt — er is daar vrijwel geen vochtproductie. Als we er onze slaapkamer plaatsen, verandert dat drastisch — met directe impact op de eisen aan dampscherm en ventilatie.

Kernvraag: hoe ver moet ik gaan?

Toen we aan deze renovatie begonnen, was het doel eenvoudig: het 2de verdiep bruikbaar maken en er onze slaapkamer naartoe verhuizen. Maar gaandeweg blijkt die ene beslissing een keten van andere keuzes mee te slepen. De ZW-oriëntatie maakt een airco vrijwel onvermijdelijk; beter isoleren mét dampscherm roept dan weer vragen op over ventilatie; en zo gaat het verder.

We zitten met deze renovatie al een flinke stap verder dan oorspronkelijk gedacht. Aan de ene kant willen we niet eindeloos blijven uitbreiden met ingrepen die misschien niet écht nodig zijn. Aan de andere kant willen we het ook niet te min aanpakken en zo een vochtprobleem creëren waar er vandaag geen is.

Mijn centrale vraag is dus: hoe ver moet ik gaan in deze renovatie? Waar ligt de grens tussen "verantwoord" en "riskant"?

Vraag 1 — Dampscherm, isolatie en ventilatie: hoe hangen die samen?

Dit is mijn grootste zorg. Het huis "werkt" al 29 jaar zonder dampscherm en zonder actieve ventilatie. Ik vermoed dat die twee zaken aan elkaar gelinkt zijn: het huis is overal luchtdoorlatend, waardoor vocht zowel kan binnendringen als ontsnappen.

Als ik nu in de nieuwe kamer wél een dampscherm plaats maar géén actieve ventilatie toevoeg, creëer ik dan een nieuw probleem?

Een aircoverkoper raadde me aan om helemaal geen dampscherm te plaatsen. Ik begrijp de redenering, maar ik weet niet zeker of dit voldoende is als ik extra isoleer.

Deelvragen:

• Klopt het dat het huis nu "werkt" net doordat er geen dampscherm is?
• Speelt de hoeveelheid isolatie ook een rol? Meer isolatie = het dauwpunt verschuift, maar ook = minder accidentele droging van de constructie?
• Als ik een dampscherm plaats, moet ik dan ook actieve ventilatie voorzien? Of is een intelligente dampremmer (die in de zomer wat vocht laat ontsnappen) een valabel alternatief? Of zelfs helemaal geen dampscherm / dampremmer?
• Is het voor de opslagkamers aanvaardbaar om de huidige dakisolatie en gyproc, zonder dampscherm, gewoon te behouden (om werk te besparen)? Of is het wel degelijk veel beter om die ook mee te renoveren? (De ringbalk niet meegerekend — die moet sowieso beter geïsoleerd worden.)
• Als ik de vrijstaande gevelmuur langs binnen beter isoleer, moet ik daar dan ook best een dampscherm plaatsen?

Vraag 2 — Airco: aantal binnenunits en plaatsing

We overwegen een airco-installatie, in eerste instantie voor de nieuwe slaapkamer op het 2de verdiep, die door de ZW-oriëntatie te warm wordt bij hittegolven. De lagere verdiepingen worden minder snel te warm, maar ook daar kan een airco dan wel wat meer comfort bieden.

Deelvragen:

• Single split (enkel de slaapkamer) vs multi-split (slaapkamer + bureau): waar zit het grootste deel van de kost — in de buitenunit of in de binnenunits? Met andere woorden: als ik toch een buitenunit plaats, is het dan een relatief kleine meerkost om meteen een tweede binnenunit in het bureau te voorzien?
• Kan ik de buitenunit van bij de start ruimer dimensioneren, zodat ik er later nog een binnenunit op kan aansluiten? Concreet denk ik aan de woonkamer/keuken, die we pas bij een toekomstige keukenrenovatie zouden aanpakken.
• De enige haalbare plaats voor de buitenunit is het platte dak van onze garage (kiezeldak). Is zo'n dak qua draagvermogen geschikt om een buitenunit te dragen?
• Mag een buitenunit zomaar zichtbaar aan de straatkant geplaatst worden? Zijn er regels of beperkingen rond vergunning en esthetiek?
• Het garagedak ligt recht voor de ramen van onze huidige slaapkamer (die dan een hobbykamer / logeerkamer wordt). Hoe vermijd ik dat de buitenunit te veel lawaai produceert? Welke aandachtspunten zijn er bij merkkeuze, opstelling, trillingsdempers, akoestische omkasting?

Vraag 3 — Geluidsdichte kast rond de CV-ketel

De CV-ketel (ATAG I32ECZ, geplaatst in 2022) komt door het samenvoegen van de kamers in de nieuwe slaapkamer te staan. We willen ze daarom wegwerken in een grote geluidsdichte kast van ongeveer 3 m². Indien nodig, komt ook de ventilatie-unit bij in die kast.

De CV-ketel is vastgeschroefd aan een draagmuur (snelbouwsteen), waar ook de vloerbalken op steunen.

Ik dacht zelf om de kast te maken met 2 lagen 15 mm geluidswerende gyproc met daartussen iets als een Isomat TS massaplaat van 10 mm. Die Isomat kan ik ook op de vloer en plafond lijmen. Maar misschien hebben jullie betere ideeën? Het mag gerust overkill zijn...

Deelvragen:

• Hoe bouw je zo'n kast écht geluidsdicht rond een condensatieketel? Welke materialen en diktes, en wat werkt qua massa, ontkoppeling en absorptie?
• Is het nuttig / nodig om de CV-ketel van de draagmuur te ontkoppelen, door bv wat rubberen spacers overal tussen de schroeven te steken? Aangezien de ketel met niet-flexibele koperen buizen is aangesloten, lijkt het me wel lastig om hem even van de muur te halen om de muurbeugels anders vast te schroeven.
• Hebben jullie tips voor leveranciers van geluidswerende materialen?

Alvast bedankt voor jullie ervaringen en advies!

 

[walter]

Misschien te veel vragen ineens ;-).

Ik zou de CV ketel vooral niet in de slaapkamer zetten... dat gaat altijd storen. Je zit in de ontwerpfase; pas het ontwerp aan...
Huur eventueel iemand in om de CV ketel van plaats te verhuizen.

Je gaat in wat je beschrijft nooit een probleem produceren door een dampscherm bij te plaatsen.

Kijk eens naar een decentrale balansventilatie-eenheid. Die kan 1 kamer verluchten zonder te veel energieverlies en zonder buitenlawaai binnen te brengen.

Start even een andere vraag over aircos. Eventueel kan je naar de optie kijken de airco ook te laten verwarmen en samen met een groene elektriciteitsleverancier je co2 voetafdruk te verlagen....

Die 30 jaar oude woningen zijn ingewikkeld. Dikwijls nog goed, dikwijls energetisch niet in orde en de ventilatie was in die periode problematisch.

 

[Mario_]

Hoe ver je wil gaan, dat ligt voor iedereen anders.

Je werkt wel in rare volgorde.
Je plaatst nieuwe CV en daarna ga je isolatieschil aanpassen.
Normaal doe je dat andersom, dan kan CV ketel afgestemd worden op de beter isolatieschil.
Leidingen hadden ook verlegd kunnen worden, zodat die niet in een slaapkamer moest staan.

Met airco haal je ook verwarming in huis. Dus nog minder energie van de CV ketel nodig.
Hoeveel binnenunits op 1 buitenunit, daar zou ik ook kukken naar de mogelijkheden om buitenunits te plaatsen en hoe en waar je de leidingen van de binnenunits kan laten lopen.


Qua geluid CV, isolerende kast errond en ketel ook ontkoppelen van de muur met bv een rubberen mat ertussen, zodat die trillingen ook opgevangen worden.

 

[s v p]

Mag dat zelfs nog, een cv ketel in een leefruimte?